Sabah işe gittiğinizde ya da beklenmedik bir anda “artık gerek yok” denildi. Hiçbir geçerli neden gösterilmeden, hiçbir uyarı yapılmadan işten çıkarıldınız. Peki şimdi ne yapacaksınız? Haklarınız neler? Bu yazıda, haksız işten çıkarılan bir işçinin bilmesi gereken her şeyi sade bir dille anlatıyorum.
Önce Şunu Bilin: Her İşten Çıkarma “Haksız” Sayılmaz
Türk İş Kanunu işverene, belirli koşullarda iş sözleşmesini feshetme hakkı tanır. Ancak bu feshin geçerli bir nedene dayanması zorunludur. Geçerli neden olmadan yapılan fesih haksız fesihtir ve işçiye hukuki yolları açar.
Peki geçerli neden nedir? Kanun iki ana kategori tanımlar:
- İşçinin performansı veya davranışlarından kaynaklanan nedenler: Sürekli devamsızlık, görevin yerine getirilmemesi, iş kurallarının ağır biçimde ihlali gibi.
- İşletmenin gereksinimleri: Ekonomik nedenler, yeniden yapılanma, işin ortadan kalkması gibi.
Bu nedenler olmadan yapılan fesihler —örneğin işverenin “sevmediği” için ya da sendikaya üye olduğu için işten çıkarma— haksız fesih olarak değerlendirilir.
İşe İade Davası Açabilmek İçin Şartlar Neler?
Her işçi işe iade davası açamaz. Bu dava için şu dört şartın birlikte sağlanması gerekir:
1. İşyerinde en az 30 işçi çalışıyor olmalı Aynı işverenin Türkiye genelindeki tüm işyerlerindeki toplam işçi sayısı dikkate alınır.
2. İşçinin en az 6 ay kıdemi olmalı Deneme süresindeki işçiler bu haktan yararlanamaz.
3. Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılmış olmalı Belirli süreli (dönemlik) sözleşmelerle çalışanlar işe iade davası açamaz.
4. Fesih geçerli bir nedene dayanmamalı İşveren, feshin nedenini yazılı olarak bildirmek zorundadır. Neden bildirilmemişse ya da gösterilen neden geçersizse dava açılabilir.
Süreç Nasıl İşler? Adım Adım
1. Arabulucuya Başvurun (Zorunlu)
İşe iade davası açmadan önce arabuluculuk başvurusu zorunludur. Bu adım atlanırsa dava usulden reddedilir.
İşten çıkarıldığınızı öğrendiğiniz günden itibaren 30 gün içinde arabulucuya başvurmanız gerekir. Bu süreyi kaçırmak hakkınızı kaybettirmenize yol açar.
2. Arabuluculukta Anlaşma Sağlanamazsa Dava Açın
Arabuluculuk sürecinde taraflar anlaşamazsa, arabulucunun son tutanağı düzenlediği tarihten itibaren 4 iş günü içinde iş mahkemesine dava açılmalıdır.
Bu süre son derece kısadır. Bu nedenle arabuluculuk sürecine başlarken mutlaka bir avukattan destek almanızı öneririm.
3. Mahkeme Süreci
İşe iade davaları hızlı yargılama usulüne tabidir. Mahkeme kararını genellikle 2 ay içinde vermek zorundadır; ancak uygulamada bu süre uzayabilir.
Davayı Kazanırsam Ne Olur?
İşe iade davası kazanıldığında mahkeme iki şeye hükmeder:
İşe İade Kararı
İşveren, işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır.
Boşta Geçen Süre Ücreti
Dava süresince çalışılmayan dönem için en fazla 4 aylık ücret ödenmesi gerekir.
İşverenin İşe Başlatmaması Halinde Tazminat
İşveren işçiyi işe başlatmak istemezse, mahkemenin belirlediği 4 ila 8 aylık brüt ücret tutarında tazminat ödemek zorunda kalır. Sendika temsilcisi ya da özel koruma altındaki işçiler için bu üst sınır daha yüksek olabilir.
Dikkat: Kıdem ve İhbar Tazminatınızı da Talep Edin
İşe iade davasını kazanıp işe dönmek istemezseniz ya da işveren sizi işe başlatmazsa, kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı haklarınız da saklıdır. Bu alacakları ayrıca talep edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İstifa ettiysem işe iade davası açabilir miyim? Hayır. İşe iade davası yalnızca iş sözleşmesi işveren tarafından feshedilenler için geçerlidir. Ancak istifanın baskı altında alındığı durumlarda farklı hukuki yollar söz konusu olabilir.
Deneme süresindeyken işten çıkarıldım, ne yapabilirim? İşe iade davası açamazsınız; ancak kıdem şartı sağlanmıyorsa da kıdem tazminatı talep etmeniz mümkün değildir. Buna karşın ücret alacağı, fazla mesai gibi diğer işçilik alacaklarınızı talep etme hakkınız devam eder.
Sözlü olarak işten çıkarıldım, belge yok. Ne yapabilirim? İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak zorundadır. Yazılı bildirim yapılmamışsa bu durum zaten işveren aleyhine bir unsur oluşturur. Tanık beyanları, mesajlar ve işyeri kayıtları bu süreçte delil olarak kullanılabilir.
Bursa’da İşten Haksız Çıkarıldıysanız Vakit Kaybetmeyin
İşe iade davalarında 30 günlük arabuluculuk başvuru süresi ve 4 günlük dava açma süresi son derece kısa ve kesindir. Bu süreleri kaçırmak, haklı olsanız dahi davanızı kaybetmenize yol açar.
Bursa’da haksız işten çıkarma, işe iade davası ya da diğer işçilik alacakları konularında hukuki destek almak için Avukat Merve Bayraktar ile vakit kaybetmeden iletişime geçin.
Bursa | İş Hukuku – Haksız Fesih – İşe İade Davaları
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her davanın koşulları farklıdır; durumunuza özgü hukuki destek için bir avukata başvurmanız önerilir.